Quy trình làm sân cỏ nhân tạo chuẩn từ mặt đá mạt sẽ như thế nào?

Mình là Toàn, làm và thi công sân cỏ nhân tạo nhiều năm nay, đi từ Bắc vào Nam. Nếu bạn đang định làm một cái sân và muốn biết quy trình làm sân cỏ nhân tạo đá mạt chạy ra sao từ lúc đất còn hoang cho tới lúc trải được cỏ, mình trả lời gọn ngay: nó đi theo tám bước có thứ tự — bỏ lớp thực vật và bắn cao độ, định hình sân và chôn cột điện, đóng cọc mốc căng dây, xây bó vỉa cao 10cm, tạo dốc mu rùa 0,5-0,6%, đổ đá base lu lèn, đổ đá mạt D04 san phẳng theo bó vỉa, rồi lu lèn thật chặt. Làm đúng thứ tự này thì bạn có một mặt nền cứng, phẳng, thoát nước tốt để trải cỏ mà không cần đổ bê tông cả sân.

Cả bài này mình đi từng bước một, giải thích vì sao bước nào cũng quan trọng và bỏ bước nào thì sân hỏng. Mình lấy ngay công trình Thiết Vương – Tuyên Quang mình từng làm làm ví dụ, đó là sân vùng trung du phía Bắc, bọn mình trải cỏ trực tiếp trên nền đá mạt lu phẳng, không có một mét khối bê tông nền nào cả.

Nền đá mạt là gì và vì sao mình chọn nó thay bê tông?

Trước khi vào quy trình, phải hiểu cái đích. Một cái nền đạt chuẩn để trải cỏ phải hội đủ ba chữ: cứng, phẳng, dốc. Cứng là đi lên không lún, không hằn dấu chân. Phẳng là không gợn sóng, không chỗ cao chỗ thấp. Dốc là mặt sân phải thoải để nước chảy đi chứ không phẳng lì như mặt bàn. Đạt đủ ba chữ này thì nền đá mạt lu lèn chặt là quá đủ, bạn không cần đổ bê tông.

Vì sao mình khuyên đá mạt? Vì đá mạt rẻ hơn bê tông khoảng 4 lần mà thoát nước lại tốt hơn. Bê tông là một khối liền chặn nước, mưa xuống là đọng trên mặt. Đá mạt thì giữa các viên đá có kẽ hở, nước ngấm qua rồi thoát ra ngoài. Đó là lý do gần như 100% sân bóng cỏ nhân tạo ở Việt Nam đều làm nền đá mạt. Mình có nói kỹ chuyện này trong bài làm nền sân cỏ nhân tạo đá mạt hay bê tông, bạn nào còn phân vân bê tông thì đọc thêm.

Một điều nữa mình muốn bạn nhớ ngay từ đầu: khâu nền là khâu tốn tiền nhất trong cả cái sân. Chọn được miếng đất sẵn chắc, phẳng, không ngập, không yếu thì riêng khâu nền bạn đã tiết kiệm được cỡ 100 triệu so với đất trũng phải bồi đắp nhiều. Nên chuyện chọn đất và làm nền đúng quy trình không phải chuyện nhỏ.

Bước 1: Bỏ lớp thực vật và bắn cao độ

Việc đầu tiên khi vào công trường là dọn sạch lớp thực vật trên bề mặt — cỏ dại, rễ cây, lớp đất hữu cơ mềm. Lớp này mà để lại là chết, vì nó xốp, mục dần theo thời gian, làm mặt sân sụt lún loang lổ về sau. Phải bóc đi cho tới lớp đất chắc.

Song song đó là bắn cao độ. Nói dễ hiểu, đây là bước đo đạc để biết miếng đất chỗ nào cao chỗ nào thấp, từ đó tính ra phải hạ chỗ nào, bồi chỗ nào để có một mặt bằng chuẩn. Bắn cao độ sai thì cả cái sân lệch, nước không biết chảy về đâu. Đây là bước tưởng đơn giản nhưng quyết định độ chính xác của tất cả các bước sau, nên bọn mình làm rất kỹ.

Bước 2: Định hình sân và chôn cột điện

Sau khi có mặt bằng sạch và biết cao độ, bọn mình định hình sân — tức là xác định rõ ranh giới lòng sân, kích thước, hướng sân. Đây cũng là lúc xử lý những thứ nằm chìm dưới lòng đất mà sau này không đào lên được nữa, quan trọng nhất là hệ thống điện và cột đèn.

Những cột đèn nằm trong hoặc sát lòng sân phải được chôn ngay từ bước này. Trụ đèn cao cỡ 33-34cm đường kính thì bọn mình chôn bằng ống cống đường kính 40cm: đào hố, đặt ống cống xuống, đổ bê tông quanh cho chắc rồi dựng trụ thẳng. Riêng những hố chôn cột nằm giữa sân thì đổ bê tông thấp hơn mặt sân, để lát nữa còn phủ đá mạt và cỏ lên trên cho phẳng. Chuyện chọn trụ đèn cho đúng mình có nói riêng trong bài hướng dẫn chọn trụ điện sân cỏ nhân tạo.

Nhắc lại: điện và cột phải làm trước khi đổ nền. Nhiều người quên, đổ nền xong mới nhớ ra chưa đi dây, lúc đó đục lên thì phá cả mặt nền vừa làm.

Bước 3: Đóng cọc mốc, căng dây

Đây là bước để đảm bảo mặt nền phẳng và đúng độ dốc, không làm theo cảm tính. Bọn mình đóng cọc mốc cứ khoảng 10m một cột, rồi căng dây mốc khoảng 2m một giữa các cọc. Những sợi dây này chính là “mặt phẳng chuẩn” nhìn thấy được: thợ đổ đá tới đâu, gạt cho ngang bằng dây tới đó là mặt nền phẳng.

Nghe thì đơn giản nhưng cái này là ranh giới giữa thợ lành nghề và thợ tay ngang. Không có cọc mốc và dây căng, người ta đổ đá bằng mắt, đến khi trải cỏ lên mới lòi ra mặt sân gợn sóng, chỗ trũng đọng nước. Lúc đó sửa cực kỳ tốn công. Mình xây nền theo dây căng để mọi thứ có chuẩn để bám vào. Chuyện làm cho nền đất phải phẳng và chặt mình bàn kỹ hơn ở bài nền đất phải phẳng và chặt.

Bước 4: Xây bó vỉa cao hơn mặt đất 10cm

Bó vỉa là dải xây bao quanh lòng sân, thường xếp gạch theo dây căng. Mình xây bó vỉa cao hơn mặt đất khoảng 10cm. Nó làm hai việc cùng lúc, không thể thiếu cái nào.

Một là chặn không cho đá mạt và hạt cao su tràn ra ngoài. Không có bó vỉa thì hạt cao su lăn ra lối đi, đá mạt trôi mất, mép sân cứ lở dần. Hai là giúp thoát nước: mặt sân dốc ra bốn phía, nước chảy tới mép rồi thoát ra ngoài qua khe rãnh của bó vỉa. Chính nhờ bó vỉa cao 10cm mà nước có đường đi rõ ràng chứ không tù đọng ở rìa sân.

Bó vỉa cũng là cái khung để lát nữa bọn mình gạt đá mạt cho phẳng — mặt đá san bằng đúng bằng mép trên bó vỉa. Cho nên xây bó vỉa cho thẳng, cho đúng cao độ là việc phải làm chắc tay.

Bước 5: Tạo dốc mu rùa 0,5-0,6%

Đây là bí quyết thoát nước mà nhiều người không biết. Mặt sân không được phẳng lì, mà phải tạo dốc mu rùa — cao ở giữa, thoải đều ra bốn phía y như lưng con rùa. Độ dốc chuẩn mình làm là khoảng 0,5-0,6%, nghĩa là rất thoải, đứng nhìn gần như không thấy, nhưng đủ để nước tự trôi.

Làm đúng dốc mu rùa này cộng với bó vỉa 10cm thì nước mưa tự chảy ra mép sân rồi thoát, bạn không cần đào mương thoát nước riêng quanh sân. Mình gặp nhiều chủ sân bị thợ khác tư vấn đào mương cho “chắc ăn”, tốn oan cỡ 30 triệu mà chẳng để làm gì, vì mặt dốc đúng là đã thoát rồi. Ai đang bị tư vấn đào mương thì đọc bài tại sao không nên làm rãnh thoát nước của mình trước khi quyết.

Ngược lại, làm sai độ dốc — mặt phẳng lì hoặc tệ hơn là lòng chảo trũng giữa — thì nước đọng ngay giữa sân, đá bóng lép nhép, cỏ nhanh hỏng. Nên bước tạo dốc này phải làm cùng lúc với việc canh cọc mốc căng dây ở bước 3, chứ không phải làm cho có.

Bước 6: Đổ lớp đá base rồi đá mạt D04, san phẳng

Có bó vỉa và độ dốc rồi thì tới phần đổ đá, chia làm hai lớp.

Lớp dưới là đá base — cỡ đá to hơn, làm nền móng chịu lực. Đổ đá base rồi lu cho chặt để tạo lớp cứng phía dưới. Chuyện làm mặt đá base cho chuẩn mình có nói riêng ở bài cách làm mặt đá base cho sân.

Lớp trên cùng là đá mạt loại D04 — cỡ đá mịn, để tạo mặt phẳng đẹp cho cỏ bám. Đổ đá mạt D04 rồi san phẳng đúng bằng mép bó vỉa, bám theo dây căng và độ dốc đã canh. Một mẹo nhỏ khi làm lớp này: đá mạt D04 nên hơi ẩm, tưới chút nước, thì lúc lu nó mới kết dính chặt và không bụi bay mù mịt. Đá khô cong lu không chặt được.

Bước 7: Lu lèn thật chặt — bài test dấu chân

Đổ đá xong không phải là xong, khâu quyết định là lu lèn cho tới khi thật chặt. Đây là chỗ dễ ăn gian tiến độ nhất và cũng là chỗ hỏng sân nhiều nhất. Nhiều đội ép tiến độ, lu qua loa rồi trải cỏ ngay, được vài tháng nền còn lún, mặt sân gợn sóng, cỏ nhăn nhúm.

Cách test của mình đơn giản mà chuẩn nhất tại công trường: thợ đi qua đi lại trên mặt nền, còn để lại dấu chân là chưa đạt, phải lu tiếp. Chỉ khi đi lên không còn hằn vết, mặt đá đằm và chắc, thì mới cho trải cỏ. Không có con số nào bằng cái test này ngoài thực địa.

Về thời gian, để bạn hình dung: một sân 5 người (20×40) làm nền cơ bản trời nắng đẹp thì mất khoảng 5-7 ngày; sân 7 người cỡ 30×50 thì 7-10 ngày; sân lớn hơn có thể 13-17 ngày. Con số này phụ thuộc thời tiết và đội thi công, mưa nhiều thì lâu hơn vì đá ướt lu không ăn.

Kinh nghiệm thật từ sân Thiết Vương – Tuyên Quang

Cho bạn một ví dụ thật để dễ hình dung. Sân Thiết Vương ở Tuyên Quang là sân vùng trung du, miền núi phía Bắc, phía sau là đồi núi. Ở đó bọn mình chạy đúng quy trình đá mạt từ đầu tới cuối. Đến công đoạn cuối cùng mà mình chụp lại được là lúc trải cỏ trực tiếp trên nền đá mạt đã lu phẳng — những cuộn cỏ nặng cỡ 3 tạ được rải ra trên mặt nền cứng, phẳng, đằm chân.

Điều mình muốn bạn để ý ở đây là: sân vùng đồi núi, địa hình không bằng phẳng sẵn như đồng bằng, vậy mà vẫn làm nền đá mạt bình thường, không cần đổ bê tông. Bí quyết nằm hết ở mấy bước phía trên — bắn cao độ đúng, cọc mốc căng dây kỹ, bó vỉa và dốc mu rùa chuẩn, rồi lu tới khi không còn dấu chân. Làm chắc tay từng bước thì đá mạt cho ra mặt nền đủ tốt để trải cỏ ở bất cứ vùng nào, kể cả trung du miền núi.

Sau khi nền xong và cỏ trải ra, việc còn lại là ghép và dán các thảm cỏ cho liền khối — cái này mình nói riêng ở bài cách liên kết các thảm cỏ, vì nó là công đoạn riêng đòi hỏi khéo tay.

Những lỗi thường gặp khi làm nền đá mạt

Gom lại cho bạn những lỗi mình thấy nhiều nhất ngoài thực tế, né được là đỡ mất tiền và đỡ phải làm lại:

• Không bóc lớp thực vật, đổ đá luôn lên trên. Lớp hữu cơ mục dần, mặt sân sụt lún loang lổ sau một thời gian.
• Bỏ qua bắn cao độ, làm bằng mắt. Cả sân lệch, nước không biết thoát về đâu.
• Quên đi điện, chôn cột đèn sau khi đã đổ nền. Phải đục phá cả mặt nền vừa làm.
• Không đóng cọc mốc căng dây. Mặt nền gợn sóng, trải cỏ lên mới lòi ra chỗ trũng đọng nước.
• Không xây bó vỉa hoặc xây thấp. Đá mạt, hạt cao su tràn ra ngoài, nước đọng mép sân.
• Làm mặt phẳng lì hoặc lòng chảo. Sai dốc là đọng nước giữa sân ngay.
• Lu chưa chặt đã trải cỏ. Ép tiến độ, vài tháng sau nền lún, cỏ nhăn.
• Đổ bê tông cả sân vì tưởng chắc. Tốn gấp ~4 lần đá mạt mà thoát nước còn kém hơn.

Bạn cứ bám theo tám bước và tránh tám lỗi trên là có một cái nền đá mạt chuẩn chỉnh.

Câu hỏi thường gặp

Làm sân cỏ nhân tạo từ mặt đá mạt gồm mấy bước?

Quy trình nền đá mạt gồm tám bước có thứ tự: bỏ lớp thực vật và bắn cao độ, định hình sân và chôn cột điện, đóng cọc mốc căng dây, xây bó vỉa cao 10cm, tạo dốc mu rùa 0,5-0,6%, đổ đá base lu lèn, đổ đá mạt D04 san phẳng theo bó vỉa, cuối cùng lu lèn thật chặt rồi mới trải cỏ.

Làm nền đá mạt có cần đổ bê tông không?

Không cần đổ bê tông cả sân. Nền đá mạt lu lèn chặt đã đủ cứng cho sân bóng, lại rẻ hơn bê tông khoảng 4 lần và thoát nước tốt hơn. Bê tông chỉ dùng ở vài điểm cần cố định như chân cột đèn, chân khung thành, đổ thấp hơn mặt sân.

Đá mạt D04 là gì và vì sao dùng ở lớp trên?

D04 là cỡ đá mạt mịn, dùng làm lớp trên cùng để tạo mặt phẳng đẹp cho cỏ bám. Khi lu, đá mạt D04 nên hơi ẩm hoặc tưới chút nước để kết dính chặt và không bụi. Lớp dưới thì dùng đá base cỡ to hơn để chịu lực.

Làm nền sân mất bao lâu?

Nền cơ bản trời nắng đẹp thì sân 5 người (20×40) mất khoảng 5-7 ngày, sân 7 người cỡ 30×50 khoảng 7-10 ngày, sân lớn hơn có thể 13-17 ngày. Thời gian phụ thuộc thời tiết và đội thi công; mưa nhiều thì lâu hơn vì đá ướt lu không ăn.

Vì sao phải tạo dốc mu rùa khi làm nền?

Vì mặt sân phải thoát được nước. Dốc mu rùa 0,5-0,6% cho nước tự chảy từ giữa ra bốn phía rồi thoát qua khe bó vỉa, nhờ vậy không cần đào mương thoát nước riêng, tiết kiệm khoảng 30 triệu. Mặt phẳng lì hoặc trũng giữa sẽ đọng nước, làm cỏ nhanh hỏng.

Lời kết

Tóm lại, quy trình làm sân cỏ nhân tạo đá mạt không có gì bí hiểm, nhưng đòi hỏi làm đúng thứ tự và chắc tay từng bước: sạch thực vật, đúng cao độ, chôn điện trước, cọc mốc căng dây, bó vỉa 10cm, dốc mu rùa 0,5-0,6%, đá base rồi đá mạt D04, và lu tới khi không còn dấu chân. Làm được vậy thì bạn có mặt nền cứng, phẳng, thoát nước tốt để trải cỏ bền cả chục năm mà không tốn tiền oan cho bê tông hay mương thoát nước.

Nếu bạn đang chuẩn bị làm sân và muốn mình khảo sát tận nơi để tư vấn nền cho đúng khu đất của bạn, cứ gọi mình.

Đức Toàn – conhatandt.com Tư vấn – thi công sân bóng cỏ nhân tạo trọn gói, đã thi công nhiều công trình từ Bắc vào Nam. Liên hệ (Hotline/Zalo): 0392 827 665 để được khảo sát & báo giá.