Hướng dẫn chôn trụ điện cho sân cỏ nhân tạo

Mình là Toàn, làm nghề thi công sân cỏ nhân tạo nhiều năm, đi làm sân từ Bắc vào Nam. Có một câu hỏi anh em mới vào nghề hay hỏi mình: chôn trụ điện, trụ đèn cho sân cỏ nhân tạo như thế nào cho đúng, cho chắc? Trả lời ngay cho bạn: cách mình vẫn làm là đào hố, đặt một đoạn ống cống (khuôn cống bi) đường kính khoảng 40cm xuống hố, dựng trụ vào giữa, rồi đổ bê tông chèn quanh cho trụ đứng thẳng và cố định. Trụ đèn thường có đường kính chân khoảng 33–34cm, nên ống cống 40cm là vừa khít để bao lấy trụ và đổ bê tông chèn xung quanh.

Nghe thì gọn, nhưng làm sai một chỗ là trụ nghiêng, đèn lệch, thậm chí lâu ngày lung lay nguy hiểm. Trụ đèn dựng cao, treo giàn đèn nặng ở trên đầu, đứng ngoài trời quanh năm chịu gió chịu mưa — nếu chân không chắc thì hậu quả khôn lường. Bài này mình hướng dẫn chi tiết từng bước chôn trụ điện cho sân cỏ nhân tạo, kèm mấy lưu ý mà chỉ người làm nghề mới để ý tới.

Vì sao chôn trụ điện là khâu không được làm ẩu

Trước khi vào cách làm, bạn cần hiểu tầm quan trọng của cái trụ điện. Trên một cái sân cỏ nhân tạo, hệ thống điện và đèn là thứ quyết định sân có khai thác được buổi tối hay không — mà phần lớn khách đá phong trào lại đá vào chiều tối, sau giờ làm, giờ tan học. Không có đèn sáng thì coi như bỏ phí khung giờ vàng.

Những cây trụ đèn chính là chỗ treo giàn đèn để chiếu sáng cả mặt sân. Trụ phải:

• Đứng thật thẳng, không nghiêng ngả, để giàn đèn chiếu đều, không loang lổ chỗ sáng chỗ tối.
• Chôn thật chắc, chịu được sức nặng của giàn đèn treo trên cao và sức gió giật.
• Bố trí đúng vị trí quanh sân để ánh sáng phủ đều.

Trụ điện nằm trong nhóm chi phí điện và đèn của một cái sân — không phải khoản lớn nhất nhưng cũng không nhỏ, và quan trọng là làm một lần dùng nhiều năm, sửa lại rất cực. Cho nên phải làm chắc ngay từ đầu. Nếu bạn muốn nắm bức tranh tổng thể các khoản phải chi khi làm sân, mình có bài riêng: làm sân cỏ nhân tạo gồm những chi phí gì.

Chôn trụ điện nằm ở đâu trong quy trình làm sân

Việc chôn cột điện, trụ đèn được làm sớm, ngay từ giai đoạn xử lý nền hạ, chứ không phải để tới lúc hoàn thiện mới dựng. Lý do đơn giản: đổ bê tông chân trụ cần thời gian khô cứng, và mình phải căn cao độ chân trụ khớp với mặt sân sau này.

Trình tự chung của khâu nền và điện như sau:

1. Bóc lớp thực vật, bắn cao độ, định hình sân.
2. Xác định vị trí và chôn cột điện, trụ đèn — đây là lúc đặt ống cống, dựng trụ, đổ bê tông.
3. Đóng cọc mốc, căng dây định vị.
4. Xây bó vỉa cao hơn mặt đất khoảng 10cm.
5. Tạo dốc mu rùa, đổ lớp đá base rồi tới lớp đá mạt D04, lu lèn chặt.

Như vậy chôn trụ đi trước công đoạn làm nền đá. Muốn hiểu kỹ phần nền đá mà trụ điện được chôn vào, bạn đọc thêm bài làm nền sân cỏ nhân tạo bằng đá mạt hay bê tông và bài cách làm mặt đá base cho sân.

Các bước chôn trụ đèn quanh sân bằng ống cống

Đây là phần chính. Mình mô tả cách chôn một cây trụ đèn quanh sân theo đúng cách mình vẫn làm ngoài công trình.

Bước 1: Đào hố tại vị trí đặt trụ

Xác định vị trí trụ theo bố trí đèn quanh sân, rồi đào hố. Hố phải đủ rộng để đặt lọt đoạn ống cống đường kính 40cm, và đủ sâu để chân trụ có chỗ bám bê tông vững. Đất chỗ nào cứng thì đào tay được, chỗ nào cứng quá hoặc nền khó thì dùng máy xúc cho nhanh và đều.

Bước 2: Đặt ống cống (khuôn cống bi) xuống hố

Đặt một đoạn ống cống bê tông đường kính khoảng 40cm xuống hố, canh cho ống thẳng đứng. Ống cống này đóng vai trò như một cái khuôn: nó giữ khối bê tông quanh chân trụ gọn gàng, không cho bê tông tràn lan ra đất, đồng thời tạo một trụ móng tròn chắc chắn bao lấy chân cột.

Bước 3: Dựng trụ vào giữa ống cống

Đưa trụ đèn vào giữa lòng ống cống. Vì trụ đường kính chừng 33–34cm, còn ống cống 40cm, nên quanh chân trụ còn một khe hở đều để lát nữa đổ bê tông chèn vào. Đây là lúc phải căn cho trụ thật thẳng đứng — dùng dây dọi hoặc thước thủy để kiểm tra theo cả hai phương, đừng để trụ nghiêng dù chỉ một chút, vì lên cao giàn đèn sẽ lệch rõ.

Bước 4: Đổ bê tông chèn quanh trụ

Giữ trụ đứng thẳng, đổ bê tông vào khe giữa trụ và thành ống cống. Bê tông lấp đầy quanh chân trụ, ôm chặt lấy trụ và bám vào thành ống cống, tạo thành một khối móng vững chắc. Trong lúc đổ vẫn phải liên tục kiểm tra trụ có bị xê dịch, nghiêng đi không; lệch là chỉnh lại ngay khi bê tông chưa đông.

Bước 5: Chèn đế, đổ xi măng khô hoàn thiện

Sau khi bê tông chèn quanh đã ổn, mình chèn đế và đổ thêm xi măng khô phần trên để hoàn thiện chân trụ cho gọn và cứng mặt. Chờ bê tông khô cứng hẳn thì trụ mới thực sự đứng vững để treo giàn đèn. Đừng vội treo đèn khi bê tông còn non.

Trụ đèn 33–34cm vì sao chọn ống cống 40cm

Nhiều người hỏi mình sao lại là ống cống 40cm mà không phải cỡ khác. Câu trả lời nằm ở cái trụ: trụ đèn thường có đường kính chân khoảng 33–34cm. Nếu dùng ống cống 40cm bao ngoài thì quanh chân trụ còn khe hở chừng vài phân đều nhau — vừa đủ để bê tông len vào chèn chặt mà không quá rộng gây lãng phí bê tông.

• Ống nhỏ quá (sát khít trụ) thì bê tông không có chỗ chèn, chân trụ không bám chắc.
• Ống to quá thì tốn bê tông, tốn công đào hố lớn không cần thiết.

Cho nên cặp “trụ 33–34cm + ống cống 40cm” là tỉ lệ hợp lý mà mình đúc kết từ thực tế. Bạn cứ theo con số này mà làm là ổn.

Điểm khác biệt: hố chôn cột GIỮA sân đổ bê tông THẤP hơn mặt sân

Đây là lưu ý quan trọng mà mình muốn nhấn mạnh, vì làm sai chỗ này là hỏng mặt sân. Có những trường hợp phải chôn cột ở khu vực giữa sân hoặc trong lòng sân (ví dụ cột lưới, cột phục vụ hạng mục nào đó nằm trong phạm vi mặt cỏ). Với những hố chôn nằm trong lòng sân như vậy, nguyên tắc là: phần bê tông chân cột phải đổ THẤP hơn mặt sân, chứ không được đổ bằng hay cao hơn mặt sân.

Vì sao? Vì phía trên khối bê tông đó còn phải phủ lớp đá mạt, rồi trải cỏ, vào cát, vào hạt để mặt sân liền một mảng phẳng, êm. Nếu bê tông đổ cao ngang hoặc nhô lên mặt sân thì:

• Chỗ đó bị cộm, gồ lên, mặt sân không phẳng.
• Cầu thủ chạy qua vấp, đá bóng tới đó nảy linh tinh, rất khó chịu và nguy hiểm.

Cho nên với cột chôn giữa sân, mình luôn đổ bê tông chân cột thấp hẳn xuống dưới cao độ mặt sân hoàn thiện, chừa đủ chiều dày cho lớp đá mạt và lớp cỏ phủ lên trên. Còn các trụ đèn quanh sân thì nằm ngoài phạm vi mặt cỏ nên không vướng chuyện này, nhưng vẫn phải căn cao độ chân trụ cho gọn với bó vỉa và mặt sân.

Kinh nghiệm thật: chôn cột đèn ở sân Hải Nam, Thái Bình

Nói lý thuyết mãi cũng khó hình dung, mình kể một công trình thật. Ở sân Hải Nam, Tiền Hải, Thái Bình, khi làm tới khâu điện đèn, mấy cây cột bê tông khá to và nặng, không thể dựng bằng tay như trụ nhỏ được. Anh em mình phải dùng xe cẩu để cẩu cột đèn đặt xuống hố đã đào sẵn, canh dựng cho thẳng rồi mới cố định chân.

Lúc đó nền sân mới ở giai đoạn đá base màu vàng, có rãnh gạch chạy quanh, phía sau là dãy công sở. Việc chôn cột được làm sớm từ khi nền còn đang thi công, đúng như nguyên tắc chôn trụ đi trước phần hoàn thiện. Nhờ có xe cẩu, cột nặng được đặt chính xác vào vị trí, dựng thẳng và cố định chắc, đỡ tốn sức người mà lại an toàn.

Bài học mình rút ra và luôn dặn anh em: cột nào nặng, cao thì đừng cố sức người, thuê xe cẩu cho an toàn và chính xác. Cẩu cột nặng bằng tay vừa nguy hiểm vừa dễ đặt lệch, chỉnh lại rất cực. Chi phí thuê cẩu một buổi không đáng bao nhiêu so với sự an toàn và độ chuẩn của cả hệ thống trụ đèn.

Đào hố trên nền đất cứng thì làm sao

Không phải chỗ nào đất cũng dễ đào. Có những vùng đất rất cứng, đào tay không nổi hoặc quá chậm. Ở những công trình như vậy, mình dùng máy xúc để đào hố chôn trụ cho nhanh, đều và đúng độ sâu.

Ví dụ ở sân Đức Duy, Phú Yên — vùng đất đỏ bazan miền Trung — anh em mình dùng máy xúc để đào hố, vừa đào vừa đo độ sâu cho chuẩn. Đất bazan chắc, đào tay rất mệt, nên máy móc giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo hố đủ sâu, đủ rộng cho khối móng bê tông. Tùy chất đất từng vùng mà chọn cách đào cho hợp lý: đất mềm thì tay, đất cứng thì máy.

Vài lưu ý an toàn khi làm hệ thống điện và trụ đèn

Chôn trụ chỉ là phần cơ khí, còn cả hệ thống điện đi kèm nữa. Mình lưu ý bạn mấy điểm về an toàn:

• Đi dây điện âm, gọn gàng, có bảo vệ. Sân ngoài trời, mưa nắng nhiều, dây điện phải được luồn ống bảo vệ, đấu nối kín, tránh rò rỉ điện gây nguy hiểm cho người chơi.
• Trụ dựng thẳng và chắc trước khi treo đèn. Chờ bê tông chân trụ khô cứng hẳn mới lắp giàn đèn nặng lên, đừng vội.
• Bố trí đèn phủ đều mặt sân. Số lượng và vị trí trụ đèn phải tính sao cho ánh sáng phủ khắp, không để góc sân tối. Sân sáng đều thì chơi buổi tối mới đã.
• Chừa sẵn đường ống, đường dây khi làm nền. Vì chôn trụ và đi điện làm ở giai đoạn nền, nên phải tính trước, chừa sẵn, tránh sau này phải đào lại mặt sân đã hoàn thiện.

Làm điện đèn cẩn thận thì cái sân của bạn khai thác được cả buổi tối an toàn, kín lịch khung giờ vàng. Đây cũng là một phần trong quy trình làm sân bài bản mà mình đã mô tả ở bài quy trình làm sân từ mặt đá mạt.

Những lỗi hay gặp khi chôn trụ điện và cách tránh

Để bạn khỏi vấp phải, mình liệt kê mấy lỗi hay gặp nhất khi chôn trụ điện, trụ đèn:

• Trụ chôn bị nghiêng: do không kiểm tra dây dọi kỹ khi đổ bê tông. Cách tránh: căn thẳng liên tục lúc đổ, chỉnh ngay khi bê tông còn ướt.
• Chân trụ không đủ chắc: do hố nông, ít bê tông, hoặc không dùng ống cống làm khuôn. Cách tránh: đào hố đủ sâu rộng, dùng ống cống 40cm, đổ bê tông chèn đầy.
• Cột giữa sân đổ bê tông cao gây cộm mặt sân: cách tránh: luôn đổ bê tông chân cột trong lòng sân thấp hơn mặt sân, chừa chỗ cho đá mạt và cỏ.

Tránh được mấy lỗi này là hệ thống trụ đèn của bạn vừa thẳng đẹp vừa bền chắc.

Câu hỏi thường gặp

Chôn trụ điện sân cỏ nhân tạo dùng ống cống đường kính bao nhiêu?

Thường dùng ống cống (khuôn cống bi) đường kính khoảng 40cm. Vì trụ đèn có đường kính chân chừng 33–34cm, ống cống 40cm bao ngoài sẽ chừa khe hở đều quanh chân trụ vừa đủ để đổ bê tông chèn chặt, giữ trụ đứng vững.

Chôn trụ đèn ở công đoạn nào của quá trình làm sân?

Chôn ở giai đoạn xử lý nền hạ, tức là làm sớm trước khi đổ đá base, đá mạt và trải cỏ. Lý do là bê tông chân trụ cần thời gian khô cứng và phải căn cao độ khớp với mặt sân, nên không để tới lúc hoàn thiện mới dựng.

Vì sao cột chôn giữa sân phải đổ bê tông thấp hơn mặt sân?

Vì phía trên khối bê tông còn phải phủ lớp đá mạt rồi trải cỏ, vào cát, vào hạt cho mặt sân phẳng liền. Nếu bê tông đổ cao ngang hay nhô lên mặt sân thì chỗ đó cộm lên, cầu thủ vấp, bóng nảy linh tinh, rất nguy hiểm.

Cột đèn nặng thì dựng bằng cách nào cho an toàn?

Với cột bê tông to và nặng, nên thuê xe cẩu để cẩu cột đặt xuống hố, canh dựng thẳng rồi cố định, như mình từng làm ở sân Hải Nam, Thái Bình. Cẩu bằng máy vừa an toàn cho người, vừa đặt cột chính xác, tránh lệch phải chỉnh lại.

Lời kết

Chôn trụ điện, trụ đèn cho sân cỏ nhân tạo không khó nếu bạn làm đúng nguyên tắc: đào hố, đặt ống cống đường kính 40cm cho trụ 33–34cm, dựng trụ thật thẳng, đổ bê tông chèn quanh, chèn đế và đổ xi măng khô hoàn thiện; làm sớm ở giai đoạn nền; cột nào chôn giữa sân thì đổ bê tông thấp hơn mặt sân; cột nặng thì thuê xe cẩu. Làm chắc chắn ngay từ đầu thì hệ thống đèn của bạn sáng đều, bền lâu, khai thác tốt cả buổi tối — khung giờ hái ra tiền của một cái sân bóng.

Nếu bạn cần mình khảo sát, tư vấn hay thi công trọn gói cả phần nền, điện đèn lẫn mặt cỏ cho đạt chuẩn, cứ liên hệ với mình.

Đức Toàn – conhatandt.com Tư vấn – thi công sân bóng cỏ nhân tạo trọn gói, đã thi công nhiều công trình từ Bắc vào Nam. Liên hệ (Hotline/Zalo): 0392 827 665 để được khảo sát & báo giá.