Cái lý do mà sân bóng của bạn bị ngập nước là như thế này

Mình là Toàn, làm nghề thi công sân cỏ nhân tạo nhiều năm, đi từ ngoài Bắc vào tận miền Tây. Một trong những cuộc gọi mình nhận nhiều nhất, nhất là vào mùa mưa, là của các anh chị than: “Toàn ơi, sân anh cứ mưa xong là đọng nước cả vũng, mấy tiếng sau mới rút, khách bỏ hết.” Nghe là mình biết ngay sân đó có vấn đề ở khâu nền và thoát nước. Vậy nên hôm nay mình nói thẳng: cái lý do mà sân bóng của bạn bị ngập nước gần như luôn nằm trong bốn nguyên nhân dưới đây, và may là phần lớn đều phòng được từ đầu.

Nói ngắn gọn cho bạn nắm ngay: một sân cỏ nhân tạo làm chuẩn thì mưa to cỡ nào nước cũng thoát gần như tức thì, không đọng vũng. Nếu sân bạn đọng nước, tức là một trong các khâu nền, độ dốc, bó vỉa đã làm sai. Giờ mình đi vào từng nguyên nhân.

Trước hết: sân cỏ nhân tạo thoát nước bằng cách nào?

Muốn hiểu vì sao ngập, phải hiểu cơ chế thoát nước đúng. Sân cỏ nhân tạo không thoát nước bằng cách cho nước ngấm xuyên xuống lòng đất như sân đất, mà thoát chủ yếu trên bề mặt. Mặt sân được làm cao ở giữa, dốc thoải đều ra bốn phía — dân trong nghề gọi là mặt sân “mu rùa”, giống lưng con rùa. Nước mưa rơi xuống thì chảy từ giữa sân ra mép, rồi thoát ra ngoài qua các khe rãnh của bó vỉa bao quanh.

Cơ chế nghe đơn giản vậy thôi, nhưng nó chỉ hoạt động khi ba thứ được làm đúng: nền đủ chặt và phẳng, độ dốc mu rùa đạt chuẩn, và bó vỉa cao hơn mặt đất xung quanh. Sai một trong ba thứ này là nước không thoát được, sinh ra ngập. Mình có bài riêng nói kỹ về cơ chế này: sân bóng nhân tạo thì sẽ thoát nước kiểu gì.

Nguyên nhân 1: Độ dốc mặt sân sai hoặc không có dốc

Đây là nguyên nhân số một khiến sân đọng nước. Nhiều người khi làm nền cứ nghĩ mặt sân phẳng lì như mặt bàn là đẹp. Sai. Mặt sân phải có độ dốc thoải mới thoát được nước.

Độ dốc chuẩn mình luôn làm là khoảng 0,5–0,6% theo kiểu mu rùa — cao ở giữa, dốc đều ra bốn phía. Con số này nghe nhỏ nhưng đủ để nước tự chảy ra mép sân mà cầu thủ chạy trên đó không hề thấy nghiêng. Nếu:

• Mặt sân làm phẳng tuyệt đối, không có dốc → nước rơi xuống nằm ì tại chỗ, đọng vũng.
• Dốc bị làm sai hướng, chỗ cao chỗ thấp lộn xộn → nước dồn về chỗ trũng, đọng lại.
• Có chỗ bị lún tạo thành lòng chảo → nước tụ vào đó.

Cho nên nếu sân bạn đọng nước từng vũng ở một vài chỗ cố định, gần như chắc chắn là độ dốc và độ phẳng của nền chỗ đó có vấn đề.

Nguyên nhân 2: Không có bó vỉa hoặc bó vỉa làm sai

Bó vỉa là hàng xây bao quanh lòng sân, và nó đóng vai trò quan trọng trong thoát nước mà nhiều người không ngờ. Nguyên tắc là bó vỉa xây cao hơn mặt đất xung quanh khoảng 10cm. Nhờ đó, sau khi đổ đá và hoàn thiện, mặt sân cao hơn khu vực bên ngoài, nước từ mặt sân chảy ra sẽ thoát hẳn ra ngoài qua khe rãnh của bó vỉa chứ không quẩn lại.

Nếu không xây bó vỉa, hoặc xây thấp bằng hoặc thấp hơn mặt đất xung quanh, thì:

• Nước ở ngoài mưa xuống có thể tràn ngược vào sân.
• Nước trên sân chảy ra mép nhưng không có đường thoát rõ ràng, quẩn lại rồi thấm ngược.
• Không có gì chặn nên đá base, đá mạt cũng bị xô ra ngoài theo thời gian.

Bó vỉa cùng với độ dốc mu rùa là cặp đôi quyết định việc thoát nước. Làm đúng cả hai thì sân khô ráo rất nhanh sau mưa.

Nguyên nhân 3: Nền hạ chưa chuẩn — chưa lu chặt, bị lún

Nền hạ là gốc rễ của mọi chuyện. Một nền đạt chuẩn phải đủ ba yêu cầu: đủ cứng, phẳng, và đủ dốc. Nếu nền làm ẩu, đá base và đá mạt chưa được lu lèn thật chặt, thì sau một thời gian khai thác nền sẽ lún không đều. Chỗ lún tạo thành vũng trũng, mà đã trũng thì nước dồn về đọng lại.

Nền yếu còn kéo theo hệ quả: mặt sân ban đầu làm dốc chuẩn, nhưng khi nền lún thì độ dốc bị phá vỡ, chỗ cao chỗ thấp, thế là ngập. Cho nên khâu lu lèn nền phải làm thật kỹ — mình thường dùng đá mạt D04 hơi ẩm hoặc tưới nước rồi lu cho thật chặt. Chi tiết về nền, bạn xem bài tại sao nền sân bị lún và nền đất phải phẳng và chặt thì mới đạt.

Nguyên nhân 4: Thuê phải đất trũng, đất yếu ngay từ đầu

Đây là nguyên nhân “gốc của gốc”, và cũng là điều mình gặp nhiều nhất ở vùng đồng bằng, miền Tây. Có anh chị ham đất rẻ, thuê ngay mảnh đất trũng, đất bùn yếu, đọng nước quanh năm, rồi nghĩ cứ đổ đá lên là xong. Không đơn giản vậy. Đất trũng thì cả khu vực đã thấp hơn xung quanh, nước từ nơi khác dồn về; đất bùn yếu thì lún, phá vỡ độ dốc.

Mình từng làm sân Thảo Nguyên ở Tân Hưng, Cái Nước, Cà Mau và một số công trình miền Tây khác, nơi nền là đất bùn nhão đặc trưng. Với những nền như vậy, không thể làm qua loa — phải xử lý nền thật kỹ, tôn tạo, lu lèn nhiều lớp cho đạt độ chặt rồi mới làm được mặt sân thoát nước tốt. Việc này tốn công tốn tiền hơn hẳn làm trên nền đất tốt. Đó là lý do mình luôn khuyên: nếu được, hãy chọn mảnh đất nền chắc, phẳng, không ngập ngay từ đầu — vừa tránh ngập vừa tiết kiệm khâu nền tới khoảng 100 triệu. Xem thêm bí quyết lựa chọn mặt bằng khi làm sân bóng cỏ nhân tạo.

Vậy nếu sân đã bị ngập rồi thì khắc phục thế nào?

Nếu sân bạn đang ngập, đừng vội đổ thêm hạt hay thay cỏ — vì gốc vấn đề nằm ở nền và thoát nước. Hướng xử lý theo mức độ:

• Ngập cục bộ vài chỗ do lún: xác định các điểm trũng, bóc cỏ khu vực đó, bù đá mạt, lu lèn lại tạo dốc cho khớp rồi trải cỏ lại. Xử lý đúng điểm thì không phải làm lại cả sân.
• Ngập do thiếu/sai bó vỉa: làm lại bó vỉa cao hơn mặt đất 10cm, tạo khe thoát rõ ràng.
• Ngập diện rộng do sai độ dốc toàn sân hoặc nền quá yếu: đây là ca nặng, thường phải làm lại nền — tốn kém, nhưng không sửa gốc thì cứ mưa là ngập mãi.

Kinh nghiệm của mình là nên mời người có nghề tới khảo sát tận nơi, xác định đúng nguyên nhân rồi mới xử lý, tránh chữa lung tung vừa tốn tiền vừa không khỏi.

Đừng nhầm: ngập nước không sửa được bằng cách đào mương

Có một hiểu lầm mình muốn nói rõ. Nhiều người thấy sân ngập là nghĩ ngay tới việc đào mương, đào rãnh thoát nước quanh sân cho tốn kém. Thực ra nếu làm đúng độ dốc mu rùa và bó vỉa thì không cần mương thoát nước riêng — nước tự thoát hết. Đào mương trong khi nền và dốc sai thì cũng không giải quyết được gốc, mà lại tốn oan khoảng 30 triệu. Mình phân tích kỹ ở bài tại sao không nên làm rãnh thoát nước khi đầu tư sân cỏ nhân tạo.

Cát bẩn và lớp độn cũng ảnh hưởng tới thoát nước

Ngoài nền, dốc và bó vỉa, còn một yếu tố nữa ít người để ý: chất lượng lớp cát và hạt. Nếu cát dùng cho sân không sạch, lẫn bùn đất, thì theo thời gian nó làm bí mặt sân, cản nước thấm qua lớp độn, khiến nước thoát chậm hơn. Vì thế cát phải sạch, sàng kỹ, không lẫn bùn đất — đây vừa là để thoát nước tốt vừa để tránh sỏi gây chấn thương.

Ngoài ra, mặt sân bị dồn hạt cao su không đều, chỗ dày chỗ mỏng cũng tạo ra các điểm gợn khiến nước tụ cục bộ. Cho nên bảo trì mặt sân — chải cỏ, cào đều hạt — cũng gián tiếp giúp mặt sân thoát nước đều hơn. Xem thêm tại sao lại cho cát vào sân bóng.

Phòng ngập ngay từ khâu chọn đất và làm nền

Tổng kết lại, cách chống ngập tốt nhất và rẻ nhất là phòng từ đầu, chứ không phải chữa về sau:

• Chọn đất nền chắc, phẳng, không trũng, không ngập ngay từ khâu khảo sát mặt bằng — điều này tiết kiệm khâu nền tới khoảng 100 triệu và tránh được gốc rễ của ngập.
• Làm nền đúng 3 yêu cầu: đủ cứng (lu lèn chặt), phẳng, đủ dốc mu rùa 0,5–0,6%.
• Xây bó vỉa cao hơn mặt đất 10cm tạo khe thoát nước.
• Dùng cát sạch, đủ hạt cao su và bảo trì đều.

Làm đúng chuỗi này thì cái sân của bạn mưa to cỡ nào cũng thoát nước gần như tức thì, không bao giờ phải đau đầu vì ngập. Còn nếu đã lỡ làm sai và đang ngập, hãy mời người có nghề khảo sát để xác định đúng nguyên nhân rồi xử lý đúng chỗ. Xem thêm bí quyết lựa chọn mặt bằng khi làm sân bóng cỏ nhân tạo.

Câu hỏi thường gặp

Sân cỏ nhân tạo làm chuẩn thì bao lâu sau mưa là hết nước?

Sân làm đúng nền, đúng độ dốc mu rùa 0,5–0,6% và có bó vỉa thì nước thoát gần như tức thì, mưa tạnh là mặt sân ráo rất nhanh, có thể đá lại được ngay. Nếu sân bạn đọng nước cả tiếng đồng hồ thì chắc chắn có khâu làm sai.

Sân bị đọng nước một vài chỗ cố định là do đâu?

Thường là do chỗ đó bị lún tạo thành điểm trũng, hoặc độ dốc làm sai khiến nước dồn về. Cách xử lý là bóc cỏ khu vực đó, bù đá mạt lu lèn lại cho khớp độ dốc rồi trải cỏ lại, không cần làm lại cả sân.

Đất trũng có làm được sân cỏ nhân tạo không?

Được, nhưng phải xử lý nền rất kỹ, tôn tạo và lu lèn nhiều lớp nên tốn kém hơn hẳn. Tốt nhất là chọn được mảnh đất nền chắc, không ngập ngay từ đầu để vừa tránh ngập vừa tiết kiệm chi phí nền.

Có phải đổ bê tông cả sân thì mới hết ngập không?

Không. Bê tông tốn gấp khoảng 4 lần đá mạt mà thoát nước còn kém hơn. Cái quyết định thoát nước là độ dốc mu rùa và bó vỉa chứ không phải vật liệu nền cứng hay mềm. Nền đá mạt lu lèn chặt, làm đúng dốc là thoát nước tốt.

Lời kết

Cái lý do mà sân bóng của bạn bị ngập nước gần như luôn nằm ở bốn chỗ: sai hoặc thiếu độ dốc mu rùa, không có bó vỉa hoặc bó vỉa làm sai, nền hạ chưa lu chặt bị lún, và thuê phải đất trũng đất yếu từ đầu. Hiểu đúng nguyên nhân thì mới chữa đúng gốc — và tốt nhất là phòng ngay từ khâu chọn đất và làm nền, vì phòng bao giờ cũng rẻ hơn chữa.

Nếu sân bạn đang bị ngập và bạn muốn mình tới khảo sát, tìm đúng nguyên nhân để xử lý gọn, cứ gọi cho mình.

Đức Toàn – conhatandt.com Tư vấn – thi công sân bóng cỏ nhân tạo trọn gói, đã thi công nhiều công trình từ Bắc vào Nam. Liên hệ (Hotline/Zalo): 0392 827 665 để được khảo sát & báo giá.