Cần lưu ý điều gì khi ra cỏ (chải cỏ) cho sân cỏ nhân tạo?

Mình là Toàn, làm nghề thi công và kinh doanh sân cỏ nhân tạo nhiều năm, đi từ Tuyên Quang, Bắc Ninh, Thái Bình ngoài Bắc cho tới Gia Lai, Phú Yên, Đồng Nai, Cà Mau trong Nam. Trong tất cả các công đoạn hoàn thiện một cái sân, chải cỏ — hay nhiều anh em quen gọi là ra cỏ — là việc cực nhất nhưng lại quyết định trực tiếp cái sân của bạn nhìn có “đã mắt” hay không, đá có êm chân hay không. Nói thật, sân đẹp hay xấu nhiều khi chỉ khác nhau ở khâu chải cỏ này thôi.

Nhiều anh chị mới vào nghề, hoặc chủ sân tự bảo trì, cứ nghĩ chải cỏ là cầm cái bàn chải quẹt qua quẹt lại cho có. Không phải vậy. Chải cỏ đúng cách là cả một kỹ thuật: dựng cho được sợi cỏ đứng thẳng lên, phân bổ đều hạt cao su, và giữ cho chiều cao ngọn cỏ ở mức chuẩn. Làm ẩu là sân bị chỗ dày chỗ mỏng, sợi cỏ nằm bẹp, đá lên ì bóng, khách chê. Bài này mình chia sẻ hết những gì cần lưu ý khi ra cỏ cho sân cỏ nhân tạo, cả lúc mới thi công lẫn lúc bảo trì định kỳ.

Chải cỏ để làm gì? Hiểu đúng trước khi làm

Trước khi nói lưu ý, bạn phải hiểu bản chất. Cỏ nhân tạo sau khi trải xuống, các sợi cỏ nằm rạp theo chiều cuộn. Khi mình rải cát và hạt cao su vào, phần lớn sợi cỏ bị cát và hạt đè nằm bẹp xuống dưới lớp độn. Nếu để nguyên như thế thì:

• Sân nhìn lem nhem, chỗ thấy cát trắng, chỗ thấy hạt đen, không phẳng màu.
• Sợi cỏ nằm dưới lớp cát nên đá không êm, bóng lăn không đều.
• Chỗ sợi cỏ bị đè lâu ngày sẽ mòn nhanh hơn hẳn.

Chải cỏ chính là công đoạn dùng bàn chải chuyên dụng (thường gắn sau máy hoặc chải tay) để dựng các sợi cỏ đứng thẳng lên, đồng thời cào đều lớp hạt cao su xuống chân cỏ. Khi sợi cỏ dựng hết lên, mặt sân mới xanh mượt đều màu, ngọn cỏ lộ ra khỏi lớp hạt tạo cảm giác êm, và cỏ được bảo vệ lâu mòn hơn.

Đây là lý do mình luôn nói với anh em thợ: chải cỏ không phải là bước trang điểm cho đẹp, nó là bước bảo vệ tuổi thọ sân. Muốn hiểu vì sao đủ hạt cao su lại quan trọng đến thế, bạn đọc thêm bài hướng dẫn rải hạt cao su khi làm sân cỏ nhân tạo.

Lưu ý 1: Chải để dựng bằng được sợi cỏ, không bỏ sót chỗ mẹp

Cái sai đầu tiên và phổ biến nhất là chải qua loa, còn để nhiều chỗ sợi cỏ nằm mẹp dưới lớp cát. Nguyên tắc của mình rất rõ: sau khi chải, không được còn sợi cỏ nào nằm ẹp dưới cát. Tất cả phải dựng đứng lên.

Cách làm là chải đi chải lại nhiều lượt theo nhiều chiều khác nhau, chứ không chỉ chải một chiều. Sợi cỏ bị đè theo hướng nào thì mình phải chải ngược lại hướng đó nó mới đứng dậy. Chải xong một lượt, bạn đi kiểm tra lại toàn sân, chỗ nào thấy cỏ còn mẹp, còn hở thấy nền thì quay lại dặm chải chỗ đó. Đây đúng là công đoạn “cực” như mình nói — nó tốn sức và mất thời gian — nhưng làm xong sân mới đẹp.

Kinh nghiệm của mình: chỗ hay bị bỏ sót là sát mép bó vỉa, sát chân khung thành và các góc sân. Máy chải khó với tới nên anh em phải chải tay bù vào. Đừng lười mấy chỗ này, vì đứng ngoài nhìn vào, mắt người ta bắt ngay mấy chỗ mép bị lem.

Lưu ý 2: Giữ chiều cao ngọn cỏ lộ ra khoảng 0,8–1cm

Đây là con số vàng mà mình luôn nhắc. Sau khi rải cát, rải hạt và chải xong, chiều cao sợi cỏ lộ ra trên mặt lớp hạt nên ở mức khoảng 0,8–1cm. Đây là mức đẹp nhất và đá êm nhất.

Vì sao lại là mức đó? Nếu chiều cao cỏ lộ ra quá thấp (chải mạnh tay, hạt phủ gần hết sợi) thì cầu thủ có cảm giác đá trực tiếp lên lớp hạt, cứng chân. Ngược lại, nếu để cỏ lộ ra quá cao — tức lớp cỏ dày và cao quá — thì sức cản với trái bóng lớn, bóng đi ì, chạy không lướt, đá vào rất mệt. Có anh cứ tưởng cỏ càng cao càng đẹp càng “xịn”, nhưng thực tế cầu thủ đá lên mới thấy khó chịu.

Cho nên khi chải, bạn vừa dựng sợi cỏ vừa canh sao cho lớp hạt cao su phủ chân cỏ vừa đủ, để lộ ngọn cỏ đúng cỡ 1cm. Muốn hiểu kỹ hơn về mối liên hệ giữa chiều cao cỏ và độ trơn/êm của sân, mình có bài riêng: cỏ cao quá thì sân có trơn không.

Lưu ý 3: Chải kết hợp với cào đều hạt cao su

Chải cỏ và phân bổ hạt cao su là hai việc đi liền với nhau. Trong lúc chải, bàn chải sẽ kéo lớp hạt cao su tản đều ra khắp mặt sân và lùa hạt xuống chân cỏ. Bạn phải để ý: chỗ nào hạt bị dồn cục lên cao, chỗ nào lại mỏng lộ cát trắng — phải chải cho hạt đều tay khắp sân.

Vì sao quan trọng? Vì hạt cao su chính là lớp làm êm mặt sân và giảm ma sát giữa cát với sợi cỏ, giúp cỏ lâu mòn. Chỗ nào thiếu hạt thì chỗ đó cỏ mòn nhanh hơn, mà mặt sân cũng cứng hơn, đá đau chân. Định lượng chuẩn mình vẫn giữ là tối thiểu 5kg hạt cao su trên mỗi mét vuông. Chải mà thấy nhiều chỗ hạt mỏng lộ nền thì đó là dấu hiệu cần bổ sung thêm hạt.

Một mẹo nhỏ: khi làm sân, mình luôn dặn giữ lại 3–4 bao hạt cao su để dành. Trong quá trình khai thác, chỗ nào hạt vơi đi thì đổ thêm rồi chải lại là mặt sân đều như mới.

Lưu ý 4: Chải lúc trời nắng, sân khô

Chải cỏ nên làm khi trời nắng và mặt sân khô ráo. Lúc cát và hạt còn ẩm, chúng dính bết vào nhau và bết vào sợi cỏ, chải rất nặng mà sợi cỏ cũng không chịu dựng lên, hạt thì vón cục không tản đều được. Đợi nắng cho cát hạt khô tơi ra, chải mới nhẹ tay và sợi cỏ bung đẹp.

Đây cũng là nguyên tắc chung mình áp dụng cho cả khâu vào cát vào hạt lúc thi công: cứ chọn ngày nắng mà làm cho nhanh khô, nhanh đẹp. Bạn xem thêm ở bài điều quan trọng khi vào cát cho sân cỏ nhân tạo.

Lưu ý 5: Chải định kỳ trong quá trình khai thác, không chỉ chải lúc mới làm

Nhiều chủ sân tưởng chải cỏ chỉ làm một lần lúc thi công xong là hết. Sai. Sân đưa vào khai thác, ngày nào cũng có mấy chục lượt người quần thảo trên đó, sợi cỏ liên tục bị giẫm nằm bẹp và hạt cao su bị đá văng, dồn về một số chỗ. Nếu để lâu không chải:

• Sợi cỏ nằm bẹp mãi sẽ mòn và gãy nhanh.
• Hạt cao su dồn chỗ dày chỗ mỏng, mặt sân lồi lõm không đều.
• Sân xuống màu, nhìn cũ và bẩn.

Cho nên bạn cần đưa việc chải cỏ định kỳ vào lịch bảo trì sân. Tùy mật độ khách mà chải lại toàn sân theo chu kỳ hợp lý, còn những chỗ hay mòn như khu vực trước khung thành, giữa sân thì để ý dặm chải thường xuyên hơn. Sân được chải đều đặn thì lúc nào cũng như mới, khách đá thích, quay lại nhiều. Việc này gắn chặt với chuyện giữ sân đông khách — mình nói kỹ ở bài làm thế nào để sân bóng nhà bạn luôn đông khách.

Lưu ý 6: Chải cỏ là dịp kiểm tra và dặm sửa mặt sân

Mỗi lần chải cỏ toàn sân, bạn hãy tranh thủ soi kỹ mặt sân luôn. Đây là lúc dễ phát hiện các vấn đề:

• Chỗ nào cỏ hở, thấy nền, thấy mối nối bị nhô lên → cần dặm keo, dặm cỏ.
• Chỗ nào hạt cao su vơi hẳn → đổ thêm hạt, chải đều.
• Chỗ nào mặt sân bị lún nhẹ, gợn sóng → đánh dấu để xử lý.
• Đường line có chỗ nào bị bong, xê dịch không → chỉnh lại.

Chải cỏ vì thế không chỉ là làm đẹp mà còn là một cuộc “khám sức khỏe” định kỳ cho sân. Phát hiện sớm mấy lỗi nhỏ này, xử lý ngay khi còn nhỏ thì đỡ tốn kém hơn nhiều so với để nó lan rộng rồi mới sửa. Về các dấu hiệu mặt sân xuống cấp, bạn tham khảo bài tại sao sân cỏ nhân tạo bị lồi lõm sau một thời gian khai thác.

Chải cỏ khi chuẩn bị thay cỏ mới

Có một tình huống nữa liên quan tới chải cỏ mà mình muốn nhắc: khi sân đã dùng lâu và bạn tính thay cỏ mới. Trước khi bóc cỏ cũ, việc chải và thu gom hạt cao su đúng cách giúp bạn tận dụng lại được hạt còn tốt, tiết kiệm kha khá chi phí.

Nguyên tắc là: hạt cao su còn mềm (chưa chai cứng) thì thu lại dùng tiếp được; hạt đã chai rắn như sỏi thì bỏ. Khi thu hạt, chỉ lấy phần phía trên, đừng cào xúc sát mặt nền vì sẽ hốt luôn cả đá mạt lẫn vào. Mình có bài chi tiết về việc này: thay cỏ cho sân bóng thì cần chú ý điều gì.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu thì nên chải cỏ sân một lần?

Không có con số cứng vì phụ thuộc mật độ khách của từng sân. Sân càng đông thì càng phải chải thường xuyên hơn. Nguyên tắc là quan sát: khi thấy sợi cỏ bắt đầu nằm bẹp nhiều, hạt cao su dồn cục không đều, mặt sân xuống màu thì đó là lúc cần chải lại toàn sân. Những khu vực mòn nhiều như trước khung thành nên để ý dặm chải thường xuyên.

Chải cỏ bằng tay hay bằng máy tốt hơn?

Máy chải cho tốc độ nhanh và đều trên diện rộng, phù hợp chải toàn sân. Nhưng những chỗ máy khó với tới như sát bó vỉa, chân khung thành, các góc thì vẫn phải chải tay bù vào. Thực tế là kết hợp cả hai: máy làm phần lớn, tay hoàn thiện chi tiết.

Chải cỏ có làm cỏ mau hỏng không?

Ngược lại là đằng khác. Chải đúng cách giúp sợi cỏ dựng lên, phân bổ đều hạt cao su bảo vệ chân cỏ, nhờ đó cỏ lâu mòn hơn. Cái làm cỏ mau hỏng là để sợi cỏ nằm bẹp lâu ngày dưới lớp cát và để thiếu hạt cao su, chứ không phải do chải.

Sân bị thiếu hạt cao su thì chải có ăn thua không?

Chải chỉ phân bổ đều lượng hạt đang có, chứ không tạo thêm hạt. Nếu sân đã vơi hạt nhiều (dưới mức 5kg/m²) thì phải bổ sung thêm hạt rồi mới chải đều, chứ chải không thôi thì mặt sân vẫn cứng và cỏ vẫn mòn nhanh.

Lời kết

Chải cỏ — ra cỏ — là công đoạn tốn sức nhất nhưng cũng đáng công nhất khi làm và bảo trì sân cỏ nhân tạo. Tóm lại bạn cần nhớ sáu điều: dựng bằng được mọi sợi cỏ, giữ chiều cao ngọn cỏ lộ ra khoảng 0,8–1cm, cào đều hạt cao su tối thiểu 5kg/m², chải lúc trời nắng sân khô, chải định kỳ trong suốt quá trình khai thác, và tranh thủ mỗi lần chải để kiểm tra dặm sửa mặt sân.

Làm đúng những điều này thì sân của bạn lúc nào cũng xanh mượt, êm chân, khách đá sướng và quay lại đều. Nếu bạn cần mình tư vấn thêm về quy trình bảo trì hay khảo sát để nâng cấp sân, cứ gọi cho mình.

Đức Toàn – conhatandt.com Tư vấn – thi công sân bóng cỏ nhân tạo trọn gói, đã thi công nhiều công trình từ Bắc vào Nam. Liên hệ (Hotline/Zalo): 0392 827 665 để được khảo sát & báo giá.